คำว่า Tourrion ซึ่งหมายถึง “ทุเรียน” ที่เป็นผลไม้ประจำถิ่นของประเทศไทยนั้น ปัจจุบันมีการตีความกันว่า Tourrion อ่านว่า “ทูลเรียน” แล้วแต่งประวัติศาสตร์กันเสียใหม่ ว่าคนอยุธยาเรียก ทุเรียน ว่า ทูลเรียน …
คำว่า Tourrion ปรากฏในหนังสือ Du royaume de Siam (A New Historical relation of the Kingdom of Siam) ที่เขียนโดย ซีมง เดอ ลา ลูแบร์ (Simon de la Loubere)
โดยประโยคที่ ลาลูแบร์ เขียนเอาไว้ว่า
Durian, que les Siamois appellent Tourrion
มีผู้แปลเป็นอังกฤษว่า
The Durian, which the Siamese call Tourrion
จะเห็นว่า ลาลูแบร์ มีเจตนาแยก Durion กับ Tourrion ออกมาอย่างชัดเจน
Durion = ชื่อที่ชาวยุโรปใช้
Tourrion = ชื่อที่ชาวสยามใช้
ในทางภาษาศาสตร์ ประโยคนี้ยังชวนให้คิดอีกอย่างหนึ่ง คือ ถ้าลาลูแบร์ได้ยินคนสยามออกเสียง “ทุเรียน” แล้วพยายามเขียนเป็นอักษรฝรั่งเศส การใช้ Tourrion อาจเป็นการประมาณเสียงตามที่เขาได้ยิน ไม่ใช่การสร้างคำใหม่ ดังนั้นการแปลไทยว่า “ทูลเรียน” อาจเป็นการยึดรูปสะกดมากกว่าความหมายของผู้แปล
Tourrion ภาษาฝรั่งเศสออกเสียงว่าอย่างไร
คำว่า Tourrion น่าจะอ่านใกล้กับ
ตู-ริ-ยง (ประมาณ /tu.ʁjɔ̃/)
โดยแยกได้ประมาณนี้
- Tou- = “ตู” (เสียง /tu/ เหมือน tout หรือ tour)
- -rr- ไม่ได้ทำให้มีเสียง ร สองตัว แต่เป็นเสียง ร ในลำคอแบบฝรั่งเศส
- -ion ในภาษาฝรั่งเศสมักออกเสียงประมาณ “ยง” (/jɔ̃/) ไม่ใช่ “เอียน”
หากถือว่า Tourrion เป็นคำฝรั่งเศสทั่วไป ก็จะออกเสียงใกล้ “ตูริยง” มากกว่า “ทูลเรียน” อย่างไรก็ตาม ในบริบทของหนังสือของลา ลูแบร์ Tourrion อาจเป็นเพียงการถอดเสียงคำสยาม มิใช่คำฝรั่งเศสที่ต้องออกเสียงตามหลักมาตรฐาน
แต่ว่าถ้าคำว่า Tourrion อ่านด้วยภาษาอังกฤษ ?
มีความเป็นไปได้หลัก ๆ ดังนี้
- TOOR-ee-on (/ˈtʊəriən/ หรือ /ˈtʊriən/)
- ประมาณว่า ทัวร์เรียน หรือ ทูเรียน
- นี่เป็นการอ่านที่คนพูดอังกฤษน่าจะเดาได้มากที่สุด
- TOOR-ee-un
- ประมาณ ทูเรียน
- ซึ่งบังเอิญใกล้กับคำว่า “ทุเรียน” ของไทยมาก
- บางคนอาจอ่าน too-RYE-on
- ประมาณ ทูไรออน
- แต่มีโอกาสน้อยกว่า
ดังนั้นการอ่านด้วยภาษาอังกฤษจะใกล้เคียงกับคำว่า “ทุเรียน” ในขณะที่อ่านด้วยภาษาฝรั่งเศสจะไม่ใช่ทั้ง “ทุเรียน” หรือ “ทูลเรียน” เลย
ดังนั้นการแปล Tourrion เป็น “ทูลเรียน” น่าจะเป็นที่ผู้แปลพยายามถอดตามตัวอักษร (orthographic transliteration) มากกว่าตามบริบท
ประโยค
Durian, que les Siamois appellent Tourrion
ควรเข้าใจว่า
ดูเรียน, ซึ่งชาวสยามเรียกว่า ทุเรียน
มากกว่าที่จะตีความว่า คนสมัยอยุธยาเรียกผลไม้ชนิดนี้ว่า “ทูลเรียน”
เนื่องจาก Tourrion เป็นรูปการสะกดที่ลา ลูแบร์ใช้บันทึกคำสยาม มิใช่หลักฐานโดยตรงว่าชาวสยามออกเสียงคำนี้ว่า “ทูลเรียน” การถอดเป็น “ทูลเรียน” จึงเป็นเพียงทางเลือกของผู้แปลที่ยึดรูปอักษร มากกว่าหลักฐานทางภาษาที่แสดงว่าคนอยุธยาใช้คำดังกล่าว